PISA Testi

Bir ülkenin geleceğini anlamak istiyorsanız borsasına değil okullarına bakmamız lazım. PISA testi ise bize bunu sunuyor. OECD de tam olarak bunu yapıyor: 2000 yılından bu yana her üç yılda bir dünya genelinde 15 yaşındaki öğrencilerin matematik, fen ve okuma becerilerini ölçen PISA testi, ülkelerin eğitim kalitesinin en güvenilir röntgenidir. 81 ülkeden yüz binlerce öğrencinin katıldığı bu araştırma, hangi ülkelerin gençlerini gerçek hayata ne kadar iyi hazırladığını ortaya koyuyor.

Peki PISA neden bir eğitim danışmanlığı şirketinin blogunda? Çünkü PISA sonuçları, öğrencilerin yurt dışında eğitim alırken karşılaşacakları akademik seviye farkını doğrudan gösteriyor. Bir Türk öğrenci İtalya’da, Almanya’da veya İsveç’te üniversiteye başladığında sınıf arkadaşlarının hangi seviyede olduğunu anlamak için PISA’ya bakmak yeterli.

Pava Education olarak öğrencilerimize ilk söylediğimiz şeylerden biri, gidecekleri ülkedeki eğitim seviyesini anlamalarıdır. PISA sonuçları bize bu konuda çok net bir tablo sunar.

PISA Testi Nedir ve Neyi Ölçer?

PISA’nın açılımı “Programme for International Student Assessment” yani Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı’dır. OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı) tarafından yürütülen bu araştırma, öğrencilerin ezberlediklerini değil öğrendiklerini gerçek hayatta kullanma becerisini ölçer. Bu ayrım çok önemlidir çünkü PISA bir bilgi yarışması değil, bir yetkinlik testidir.

Testte üç temel alan değerlendirilir: Matematik okuryazarlığı (sayıları ve verileri günlük hayatta kullanma becerisi), Fen okuryazarlığı (bilimsel olguları anlama ve yorumlama becerisi) ve Okuma becerisi (metinleri anlama, yorumlama ve eleştirel değerlendirme becerisi). Her döngüde bu üç alandan biri ağırlıklı olarak ele alınır. PISA 2022’nin odak alanı matematikti.

Test bilgisayar ortamında uygulanır ve çoktan seçmeli, açık uçlu ve karmaşık çoktan seçmeli sorular içerir. Öğrenciler testin yanı sıra motivasyon, okul ortamı, aile yapısı ve öğrenme alışkanlıklarını ölçen anketlere de katılır.

PISA 2022’ye 81 ülke katıldı. Bu ülkelerin arasında Türkiye’de bulunuyor. Sonuçlar Aralık 2023’te açıklandı. İşte öne çıkan PISA sınavı sonuçları:

Matematikte dünya sıralaması: Singapur (575) birinci, Makao (552) ikinci, Tayvan (547) üçüncü sırada. OECD ülkeleri arasında Japonya (536), Güney Kore (527) ve Estonya (510) ilk üçte yer aldı.

Türkiye’nin PISA 2022 karnesi: Matematik 453, Okuma 456, Fen 476 puan. Türkiye matematikte 81 ülke arasında 39. sırada, OECD ülkeleri arasında ise 32. sırada yer aldı. Fen alanında ise 2003’ten bu yana en yüksek puana ulaşıldı (476). Okumada ise bir önceki döneme göre 10 puanlık düşüş yaşandı.

Türkiye’nin fen alanındaki yükselişi sevindirici gözükse de, OECD ortalamasının hâlâ gerisinde olduğumuzu görmek, yurt dışında eğitim almak isteyen öğrenciler için neden iyi bir hazırlık sürecinin önemli olduğunu ortaya koyuyor.

İtalya’nın durumu ise ilginçtir: PISA 2022’de İtalya matematikte 471, fende 477 puan almıştır. Bu puanlar Türkiye’yle neredeyse aynı seviyededir. Özellikle fen alanında iki ülke birbirine çok yakın performans göstermektedir. OECD raporunda Türkiye’nin Norveç ve İtalya ile fen okuryazarlığında benzer başarı gösterdiği tespit edilmiştir.

İtalya ile Türkiye’nin PISA puanlarının bu kadar yakın olması, İtalya’ya giden öğrencilerimizin akademik geçiş sürecinin neden nispeten kolay olduğunu açıklıyor.

PISA Testi Neden Önemli?

PISA sadece bir sıralama tablosu değildir. Ülkelerin eğitim politikalarını doğrudan etkileyen bir araçtır. Bir ülke PISA’da düşük puan aldığında bu genellikle eğitim reformlarını tetikler. Yüksek puan alan ülkelerin eğitim sistemleri ise diğer ülkeler tarafından model olarak incelenir.

Öğrenciler açısından ise PISA şunu gösterir; Bir ülkedeki 15 yaşındaki gençlerin ortalama yetkinlik seviyesi ne kadar yüksekse, o ülkenin üniversitelerindeki eğitim kalitesi ve beklentisi de genellikle o kadar yüksektir. Singapur, Japonya veya Estonya’da üniversiteye giren bir öğrenci, liseden zaten güçlü bir matematiksel ve bilimsel altyapıyla gelmektedir.

Türk öğrenciler için bu ne anlama geliyor? İtalya’ya giden bir öğrenci, PISA puanları benzer seviyede olan bir ülkeye gittiği için akademik adaptasyon süreci nispeten kolay olacaktır. Ancak İsviçre, Hollanda veya Finlandiya gibi PISA’da çok yüksek puan alan ülkelere giden öğrencilerin daha yoğun bir hazırlık sürecinden geçmesi gerekebilir.

Türkiye PISA 2025 uygulamasına katılmıştır ve sonuçlar 2026 yılı Eylül ayında açıklanacaktır. Bu döngünün odak alanının ne olacağı henüz resmi olarak açıklanmamıştır ancak fen okuryazarlığının ağırlıklı alan olması beklenmektedir.

PISA 2025 sonuçları, Türkiye’nin COVID-19 sonrası eğitim toparlanma sürecinin ne kadar başarılı olduğunu gösterecektir. Aynı zamanda İtalya’nın ve diğer Avrupa ülkelerinin pandemi sonrası eğitim performansını da karşılaştırmalı olarak ortaya koyacaktır.

PISA testi bireysel olarak girilebilir mi? Hayır, PISA bireysel bir sınav değildir. OECD tarafından belirlenen okullarda rastgele seçilen 15 yaşındaki öğrencilere uygulanır. Bireysel başvuru yapılamaz.

PISA sonuçları üniversiteye girişi etkiler mi? Doğrudan hayır, PISA bireysel bir diploma veya sertifika vermez. Ancak dolaylı olarak, PISA sonuçları bir ülkenin eğitim politikalarını ve müfredatını şekillendirir, bu da üniversiteye hazırlık sürecini etkiler.

Türkiye PISA’da başarılı mı? Türkiye, PISA’ya ilk katıldığı 2003’ten bu yana özellikle fen ve matematik alanlarında ilerleme kaydetmiştir. Ancak OECD ortalamasının altında kalmaya devam etmektedir. 2022’de fen alanında tarihi en yüksek puana ulaşılmıştır.

PISA kaç yılda bir yapılır? Üç yılda bir yapılır. Son uygulama 2022’de yapılmış, bir sonraki uygulama 2025’te gerçekleştirilmiştir. 2025 sonuçları Eylül 2026’da açıklanacaktır.

İtalya PISA’da Türkiye’den iyi mi? PISA 2022’de iki ülke birbirine çok yakın puanlar almıştır. Matematikte İtalya 471, Türkiye 453 puan almıştır. Fen alanında ise İtalya 477, Türkiye 476 puan ile neredeyse eşit seviyededir.